Gratis verzending Slijpwinkel
<
Gratis verzending vanaf 50,-
Voor 16:00 uur besteld, direct verzonden
30 dagen bedenktijd
Shopping Cart

Geschiedenis Van Het Mes: Verdiep Je in de Ontwikkelingen Van Het Mes

Vanaf ver voor de huidige jaartelling is het mes een van de eerste en belangrijkste gereedschappen die de opkomst van onze technologie, ons leger, onze cultuur, onze wetenschap en vele andere dingen mogelijk heeft gemaakt. Hierdoor hebben we ons tot dit punt van de moderne beschaving kunnen brengen. Het mes is een vitaal hulpmiddel om mee te overleven, te vechten, te bouwen en voedsel te bereiden.

Hierdoor werd het al snel het meest elementaire gereedschap waaruit alle andere werden geboren. In de primitieve tijden, 200 duizend jaar geleden, begonnen geslepen stenen langzaam te evolueren en ontwikkelde het langzaam een handvat. Voor de tijd dat vuur het smelten van de verschillende metalen mogelijk maakte en het tot moderne messen gesmeed kon worden, kregen hun stenen voorgangers nog verschillende visuele ontwikkelingen. Dubbelzijdige messen waren erg  populair, maar werden met veel moeite gemaakt. De geschiedenis van het mes laat de trots zien van de strijders en oudsten die hen bezaten, en die gevoelens werden alleen maar groter met de komst van de bronstijd.

HET EERSTE MES

Sinds de prehistorie gebruikt de oermens primitieve middelen en technieken om rotsen, vulkanisch glas, en schelpen te verwerken tot mes voor het snijden van vlees. De primitieve mensen uit Afrika gebruikten zo’n 200.000 jaar geleden scherpe vuurstenen, lavaglas, hoornstenen, schelpmessen, en botten als (soms enige) kookwerktuig. Rond 5000 BCE, gebruikten Neolithische jagers leistenen messen, langs de kusten van Ierland en Noorwegen, om vis en zeevruchten te ontleden. Vanaf 3000 BCE gebruikten boeren in Azië uit steen geslagen sikkels om granen te oogsten.

Door de observeringen van Poseidonius weten we dat de Kelten van Galië het vlees niet op een bord, maar vlakbij de mond sneden. In de laatste eeuw, vlak voor de jaartelling, zag Poseidonius dat iedere man een kleine dolk bij zich had in een klein tasje nabij het zwaard. Dit mesje werd voornamelijk gebruikt tijdens het diner. Grote stukken vlees werden tussen de tanden geklemd, en als het stuk te groot was om op te kauwen werd het bij de mond weg gesneden.

HET MES MET HANDVAT

Mes wavissen boten
Dit is een replica van het Sneeuw mes dat oorspronkelijk van walvis botten gemaakt werd.

De eerste stap in de evolutie van het mes was een handvat ter bevordering van het snijden. In het noorden van Ohio zijn vondsten gedaan van snijdend gereedschap gemaakt van hoornsteen met een uiteinde wat geschikt is voor een handvat. Een van deze voorwerpen was het ijstijd mes, een uit steen geslagen mes dat op het ijs geslepen werd voor het bereiden van eten. Dit mes was gekruist aan het uiteinde, zodat hier een handvat of paal aan vastgemaakt kon worden.

Deze vroege ontwikkeling van het mes werd al gauw overgenomen in andere delen van Amerika. Ook in Groenland werden deze ontwikkelingen overgenomen ter bevordering van hun messen. Daar ontwikkelden de mensen van Thule het Sneeuw Mes, dat gemaakt werd van walvis botten. Met dit mes werden voornamelijk sneeuwblokken gesneden om iglo’s mee te bouwen.

Stenen mes
Stenen schrapers gevonden door A. C. Goodyear et al.

Albert C. Goodyear is een archeoloog en onderzoeker van de University of South Carolina. In 2000, vond hij kleine stenen bladen en krabbers in de archeologische vindplaats Topper, aan de Savannah. Een zelfde soort gereedschap werd halverwege de twintigste eeuw nog gebruikt in het dorp Biami, Nieuw Guinea. Door de mensen uit dit dorp hebben we nu kennis over de last bij het maken van een dissel of mes. Dit stenen gereedschap werd in hurk houding met de hand gemaakt. Met behulp van een steen als bewerkingsmiddel werden de stenen bladen uit de andere steen geslagen.

HET MES VAN DE KOPERTIJD TOT AAN DE BRONSTIJD

Geschiedenis van het mes
Voorbeelden van de eerste koperen messen.

De eerste metalen wapens waren van koper en werden gevormd door harde stoten. Onze hypothese is dat dit gereedschap een keer per ongeluk in het vuur is gevallen en dat het toen opviel dat het materiaal smolt en weer stolde. Het gestolde koper was harder dan voorheen, daarnaast gaf deze uitvinding de mogelijkheid om te experimenteren.

Rond 4500 BCE werd het eerste metalen gereedschap gesmolten in Pločnik, Servië.  Hier zijn ontdekkingen gedaan van ovens en smeltpotten met koper sporen.  Dit is naar alle waarschijnlijkheid het begin van het chalcolithicum of kopertijd. Deze tijd staat bekend om de vele experimenten in de metallurgie. Goud en zilver waren ook al in gebruik, maar waren te zacht om bruikbaar te zijn, behalve voor decoratie. Koper kon daarentegen sterker gemaakt worden door het te smeden, maar uiteindelijk was dit nog te zacht om als gereedschap gebruikt te worden. Uiteindelijk werd er ontdekt dat twee metalen samen sterker waren, dan één van de metalen individueel. De ontdekking dat de toevoeging van tin extra kracht geeft aan koper was het begin van de bronstijd.

Sinds er metalen messen geproduceerd worden zijn we bevrijd van vergankelijk materiaal als stenen, schelpen en gereedschap gemaakt van botten. Met metaal konden pezen, vlees en taaie groentes gemakkelijker doorgesneden worden.

DE ROMEINEN MET HET VLEESMES

Trimalchio
Rijke feestende Romeinen.

De scherpe messen werden erg gewaardeerd in het Romeinse rijk. In Galië, waar de messen uit één component bestonden, waren de bronzen messen een enorme verrijking, gezien hun voornaamste voeding vlees was. Om het veeleisende volk tevreden te stellen moesten de koks van het stedelijke Rome geavanceerde kooktechnieken laten zien. In het hoofdstuk Petronius’s Satyricon van het boek “Trimalchio’s Feast” (halverwege eerste eeuw CE) staat beschreven hoe een gastheer na een avond uitbundig feesten zijn gasten voedselsculpturen van vlees laat zien. De sculpturen die zijn kok uit een varken had gesneden werden beschreven als:
“a fish out of a sow’s belly, a wood pigeon out of bacon, a turtledove out of a ham, or a chicken from the pig’s knuckle.” (Edwards 1984, 302).
[een vis uit de buik van een zeug, een houtduif van spek, een tortelduif gemaakt van ham, of een kip van de poten van het varken].

Als blijk van dank liet Trimalchio zijn gasten tijdens een publieke presentatie de scherpe messen van het Norische staal zelf testen.

HET MES IN DE MIDDELEEUWEN

Mes van vorst
Rijke mensen lieten handvatten altijd rijkelijk versieren.

De scherpe en puntige messen bleven gebruikt worden tot in de middeleeuwen. Messenmakers maakte stalen messen die in handvatten van kristal, sierlijke geweien of ivoor, ebbenhout, of zilver pasten. (Hartley 1999, 26). De armeren hadden daarentegen handvatten voor hun messen gemaakt van hout of bot. De rijken waren erg voorzichtig met hun messen. Ze droegen hun eigen vlees- en broodmessen met zich mee in lederen zakjes om later aan tafel te gebruiken, maar ook als voorbereiding op (on)verwachte aanvallen. Ter voorbereiding op een diner in een banketzaal was het gebruikelijk om je messen te slijpen op een wetsteen. Dit deden ze niet alleen maar om plezieriger te eten, maar ook ter bescherming op eventuele aanvallen.

De ontwikkelingen van het mes hebben een belangrijke rol gespeeld in ons leven. Het mes heeft daardoor door de jaren heen een bijzondere status opgebouwd, zowel symbolisch als door de praktische mogelijkheden. Dit hebben wij uitgeschreven in ons volgende artikel over de geschiedenis van het mes, Messen als Statussymbool.

Mijn bronnen

  1. Snodgrass, Mary E. Encyclopedia Of Kitchen History. Taylor & Francis e-Library, 2004.
  2. Rubin, Barbara Blatt, trans. The Dictionarius of John de Garlande. Lawrence, Kans.: Coronado Press, 1981.
  3. Hartley, Dorothy. Food in England. Boston and London: Little, Brown, 1999; original edition, London: Macdonald, 1954.
  4. Edwards, John. The Roman Cookery of Apicius. Point Roberts, Wash.: Hartley & Marks, 1984.
Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Algemende voorwaardePrivacySitemap
2013-2022 SlijpsteenWinkel.nl